“Söğüt, mavi-mor tepelerin ardındadır. Zaferi kazansınlar, yorgun atlarıyla koşacaklar Söğüt’e… Gece, bütün Söğüt fenerlerle aydınlanacak. Çıralarla, meş’alelerle dolaşacaklar. O harap, yanık Söğüt’te. Türkülerle, marşlarla. Hele şu dağlar aşılsın da… Köse Memiş o zaman yangından harabolmuş Çardaklı Kahve’yi yeniden kurar. Gençler doluşurlar artık.

“Anlat Osman Ağabey!” derler. O da anlatır.

Taa baştan… İnönü’den. Sakarya’ya, Sakarya’dan şimdiye olanları… Öbürleri de anlatırlar. Öbürleri… Onlardan kimler sağ kaldıysa.

Osman atının üstüne yığıldığında, hayvan, binicisini şaşkın sersem dolaştırdı. Sonra onu yumuşak bir döşeğe yatırır gibi yere bıraktı. Başında dikildi. Öylece eğik, mahzun…”

Ağustos Başağı, yaşanmışlıkla yoğrulu bir Kurtuluş Savaşı romanı… Osmanlı Devletinin kuruluş toprağı Söğüt’te, bu kez cumhuriyet tomurcuklarının patlayışı… Yazar romanı sadece yazılı belgelerle değil, o coğrafyada yaşamış Ali Amca ve Memiş Dayı gibi gerçek kişilerden dinledikleriyle oluşturmuştur. Çokum’un bu eseri 1984-86 yıllarında Söğüt atmosferinde yaptığı araştırmalarla güçlendirerek kaleme alması, ayrı bir özelliktir.